DERBE

Anadolu’da
Hristiyanlığın yayılmasında büyük etkisi olan Pavlos tarafından 3 kez
ziyaret edilen ve bir çok taraftar kazanılan Derbe Karaman İli, Ekinözü
(Aşiran) Köyünün yaklaşık 5 km. kuzeyindeki Kerti Höyük olarak kabul edilmektedir. 450 X 250 m.
Ölçülerindeki höyüğün yüzeyinde yapılan incelemelerde II. Bin,
Hellenistik, Roma ve Bizans Çağlarına ait çanak çömlek parçaları, bazı
sikke örnekleri, kireç taşından bir kartal figürini v.b. buluntulara
rastlanılmıştır. Höyük yüzeyinde planı ve devri tam olarak
anlaşılamayan bazı yapıların mimari izlerini de görmek mümkündür.

 BİNBİRKİLİSE

Karaman’ın
kuzeyinde yer alan ve volkanik bir dağ olan Karadağ kitlesinin üzerinde
orta çağ Bizans sanatını yansıtan bir çok kalıntı vardır. Bu kalıntılar
Madenşehir Öreni, Yukarı Ören ve Değle Öreni adıyla bilinen yerlerde
yoğunluk gösterir.

Yöre
halk arasında Binbirkilise olarak bilinir. Binbir sözcüğü Türklerin
eski gelenekleri ile ilgilidir. Burada 20. yüzyılın başlarında
araştırma yapmış olan Ramsay ve Bell köylülerin yöreyi bu şekilde
adlandırmalarından esinlenerek kitaplarının adını “The Thovsand And One
Churches” koymuşlardır.

Bölgedeki
yapıların tarihsel süreç içerisindeki başlangiç ve bitiş tarihleri
kesin olarak bilinmemekle birlikte Bizans Devri yerleşkesi
4.-9.yüzyıllar arasına tarihlen-mektedir. Ancak Karadağ Hititler
tarafından kutsal kabul edilmiş bir dagdir. Mahalaç tepesinde bulunan
Hiyeroglif kitabe bunu göstermektedir. Ayrıca Başdağ’da bulunan askeri
yapıların tarihi Bizans Devrinden daha eskiye inmektedir..

Bu
kadar çok yapı kalıntısının olduğu görülen ve önemli bir konuma sahip
olduğu anlaşılan Binbirkilise Örenyeri’nin hangi antik kentin
kalıntıları olduğu halen anlaşılamamıştır. Bölge değişik araştırmacılar
tarafından Lystra, Derbe, Barata, Siderepolos ve Hyde olarak
adlandırılmış ancak bu kentlerin çoğunun gerçek yerinin bulunması
sonucu Barata adı öne çıkmıştır.

Bu
bölgede yer alan yapılar başta İstanbul olmak üzere Bizans Sanatı
olarak tanımlanan özelliklerden farklılık gösterirler. Bu durum genel
Bizans Sanatının yerli üslupla karışması olarak özetlenebilir.
(Temizsoy İ.-Uysal V., age, s. 30)

Binbirkilise
yapıları düzgün kesme taşlarla ve kireç harcı ile inşa edilmişlerdir.
Dini yapılarda bazilikal, latin haçı, serbest haç, yonca ve yuvarlak
planlar görülmektedir. Binbirkilisede dini
yapıların çokluğu dikkat çekicidir. Ancak bu dini yapıların yanında
manastırlar, sarnıçlar, mezar yahpıları, askeri yapılar ve konutlar da  bulunmaktadır.Esasen
Karadağın bu yüksek kesimlerinin dışında ovaya yakın olan bölümlerinde
de bir çok örenyeri kalıntıları bulunmaktadır.Bölgede araştırma yapan
yerli ve yabancı araştırmacılar yayınlarında yapıları
numaralandırmışlardır.

   Madenşehir Öreni:

Karaman’a 37 km.
uzaklıkta olan Madenşehir Öreni içerisinde günümüzde de Madenşehir
adında bir köy yerleşmesi vardır. Bu durum sonucu bir çok yapı yok
olmuştur. Halen bir bölümü ayakta  duran ve incelendiği zaman yapıldığı devrin sanatı, mimarisi hakkında fikir veren yapılar şöyledir:

Köyün girişinde yer alan, Binbirkilise  yapilarinin
en büyügü 1 numaralı bazilikadır. Adından anlaşıldığı gibi bazilikal
planda, kesme taştan işa edilmiş olan yapının nartheksine (kiliselerde
giriş bölümü) ortada yassı bir sütunun ayırdığı çift kemerli bir
kapıdan geçilir. Nartheks üç bölümlüdür. Yanlardaki iki bölümü kapalı
mekanlar halindedir. Esas mekan üç nefe (sahın) ayrılmıştır. Nefleri
her bir dizide dokuzar adet olmak üzere yassı kısa sütunlar
ayırmaktadır. Orta nef  büyük, diğer iki neften
yüksek beşik tonoz örtülüdür. Orta nefin doğu ucunda atnalı kavis
halinde dışarı taşan apsisi (kiliselerde mihrap kısmı) yarım kubbe
örtülüdür. Yapının sağ nefi ve sütun dizisi tamamen yıkılmış, sol nefin
üstünü örten beşik tonoz örtüsü ise halen ayaktadır. Yapı ilk kez 500
yılında inşa edilmiş, Arap ihtilasinda  harap
olduktan sonra 900 yillarinda tamir edilmiştir. Bu tamir esnasinda bazi
destek duvarları ve günümüzde pek görülemeyen siyah zeminli, kırmızı
bordürlü  yeşil ve kahverengi freskolar yapılmıştır.

Madenşehir
Örenindeki Kiliselerin çogunlugu bazilikal planlidir. 20. yüzyilin
başlarina kadar saglam olan ancak günümüzde sadece bazılarının temel
izleri görülebilen 4, 5, 6, 12, 16, 17, 21, 22, numaralı kiliseler
bazilikal planlıdır.

1
numaralı bazilikadan kuzeye doğru giden yolun her iki tarafında
Nekropol (mezarlık) alanı bulunmaktadır. Bu alanda yüzeye yayılmış
lahit ve lahit kapakları görülebilmektedir. Bu lahitlerden bazılarının
dış yüzleri kabartma figürlerle süslüdür. Bazılarında da sadece bir haç
kabartması vardır.

1
numaralı bazilikadan kuzeye doğru giden yolun sağ tarafında köylüler
tarafından hamam olarak adlandırılan 12, 21 ve 22 numaralı binalar
grubu bulunmaktadır. Bu kompleks; her dizide dörder sütunu bulunan iki
destek ile üç nefe ayrılmış olan yuvarlak apsisli bir bazilika,
bazilikanın sağına bitişik tek nefli ve apsisli küçük bir şapel (küçük
kilise) ve solunda da yine bazilikaya bitişik haç planlı bir mezar
şapelinden oluşmaktadir.

Yolun
sol tarafında evlerin arasında köylülerin darphane diye adlandırdıkları
bir mousoleum (mezar yapısı) bulunmaktadır. 4 - 5. yüzyıllara
tarihlendirilen yapı iri blok kesme taşlarla dikdörtgen planlı olarak
yapılmıştır. Pramit biçimli üst örtüsü yıkılmıştır.

Yolun
devamında köylülerin ağzı açık diye adlandırdıkları exedra (yarım
yuvarlak girinti) bulunmaktadır. Kesme taşlarla apsis şeklinde inşa
edilmiş olan yapının kilit taşında ve yandaki tonozun  ortasında birer haç işlenmiştir. 4 - 5. yüzyıllara tarihlendirilir.

Exedranın karşısında (batı) çoğu bölümleri yıkılmış,  altında
iki kemer, üst katında dört kemerli bir galerisi olan bazilikanın
nartheksi bulunmaktadır. Bu iki yapının yakınında büyük bir sarnıç yer
almaktadır.

Exedranın yaklaşık 3  Km.
kuzeyinde Gözdağının eteğinde bugün yıkık halde olan 6 numaralı
bazilika ile 9 numaralı yonca planlı küçük bir şapel ve günümüzde
fonksiyonları tam olarak anlaşılamayan bazı yapıların temel izleri
bulunmaktadır. Gözdağının zirvesinde fonksiyonları tam olarak
anlaşılamayan bazı bina ve ev yıkıntılarından sonra küçük bir düzlükte,
bir şapel, şapelin doğusunda iki sıra paye ile üç nefe ayrılmış
bazilikal planlı bir kilise bulunmaktadır. Narteks kısmında simetrik
olmayan bir takım odalar halinde bölümler yer almaktadır.

Exedradan
köyün içine giden yolun solunda üzerinde bir ev yapılmış olan 13
numaralı kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Kilise iri kesme taşlarla
ve özenli bir işçilikle yapılmıştır. Bu kilisenin yakınında köy içinde,
bir yüzünde karşılıklı iki aslan rölyefi  ve bitkisel süs yer alan bir lahit bulunmaktadır.

Madenşehir
Köyünden Üçkuyu Köyüne giden yolun kenarında Yukarı Ören olarak
adlandırılan eski bir Türk köyü kalıntıları olan örenin içerisinde 10,
15, ve 16 numaralı kiliseler bulunmaktadır. Bunlardan 10 numaralı kilise  Binbirkilise
mimarisinde yuvarlak planlı binaların temsilcisidir. Yapı 14 kenarlı,
dışarı taşan yarım yuvarlak apsislidir. İçerde örme 4 paye ile sağda ve
solda 4 yassı sütun oval bir şekilde dizilmektedir. (Eyice S. Karadağ
ve Karaman 1971, s.20-40)

Değle Öreni:

Madenşehirin 4 km. batisinda Yassitepe (Üçkuyu) Köyü bu köyün de 3 km.
batisinda Degle Mahallesi yer almaktadır. Bu yolda gidilirken yoldan
Bizans devrine ait bazı yapıların kalıntıları görülebilmektedir.

Köy içerisine çıkan yolun solunda bulunan hafif meyilli tepenin güney yamaçlarında,  doğu
- batı yönünde teraslar ve sokaklar halinde düzenlenmiş alanda Bizans
Devri konut mimarisi ile karşılaşilmaktadir. Konutlar dini yapilara
göre daha basit ve özensiz yapilmişlardir. 2 - 3 odali olanlari vardır.

Köye
çıkan yolun sağında bulunan tepenin güneyindeki doğal bir terasta 31
numaralı bazilika yer almaktadır. Girişi bir sütunla ayrılan ikiz
kemerlidir. Üç bölümlü nartheksi tonoz örtülüdür. Esas mekan her bir
dizide dörder yassı sütun ile üç nefe ayrılmıştır. Sağ dizi tamamen
yıkılmış, sol dizi ayaktadır. Yuvarlak planlı apsisi ikiz pencerelidir.

Bu
tepenin üzerinde Bizans Devrine ait kaya mezarları, mezar kapakları ile
tepenin doğu yamaçlarında piramidal örtülü, kesme taşla inşa edilmiş
oda mezarlar bulunmaktadır.

 Tepeden kuzeye doğru inildiğinde İbrahim Karalı’nın  evi
yakınlarında Bizans Devrinden öncesine tarihlenen bir sunak
bulunmaktadır. Sunak Bizans Devrinde kaya mezarına dönüştürülmüştür. Bu
büyük kaya bloğunun doğu yüzünde bir kabartma sahne bulunmaktadır. Önde
bir adam sol eliyle bir tas tutmakta sağ eliyle tohum saçmaktadır.
Arkasında iki hayvanla çift süren bir başka adam bulunmaktadır. Adamlar
ve hayvanlar profilden işlenmiştir.

Bu
mezarın doğusunda doğuya doğru uzanan 44 numaralı büyük bir manastır
grubu yer almaktadır. Köyün içerisine giden yolun kenarında 32 numaralı
basilika bulunmaktadır. Nartheksi üç bölümlü bazilikanın cephesinde üç
kapı  ve nartheksin iki yanında dışarı taşkın
birer oda vardır. Ana mekan iki sıra destek ile üç nefe ayrılmıştır.
Esas nefin ucundaki üç pencereli apsis yarım yuvarlak çıkıntı halinde
dışa taşmaktadır.

Bu
yapının yakınında köyün ortasında büyük bir bina grubu bulunmaktadır.
Bu yapılar bir iç avlu etrafında sıralanan dikdörtgen salonlar, eşit
boyutlu odalar, içleri sütunlar ile neflere ayrilmiş mekanlardan
oluşmaktadir. Bu grubun en ilgi çekici yapısı doğusunda bulunan Yunan
haçı planlı, kare kule şeklindeki yapıdır.

Değlenin
doğusundaki tepenin üzerinde Madenşehir yönüne hakim bir noktada 33
numaralı bazilikanın da içinde bulunduğu değişik binalardan meydana
gelen bir kompleks vardır. Apsisi halen ayakta olan 33 numaralı kilise
her dizide dörder sütunlu bir bazilikadır.

Örenyerinin
en kuzey ucunda kayadan oyulmuş bir mezar odasi ile bu bölge
yapilarindan farkli olarak inşasinda tugla da kullanilmiş olan 35
numarali yapi bulunmaktadır. Bu yapı ortada kubbesi olan kapalı Yunan
Haçı planlı küçük bir kilisedir. Etrafında bir çevre duvarı vardır. Tam
kilisenin önünde kayadan oyulmuş koltuk şeklinde iki oturma yeri
bulunmaktadır. Bu yapı ile Örenyeri arasında dikdörtgen planlı, iki
katlı ve iki bölümlü bir Bizans konutu vardır. (Eyice S. age, s.45-63)

Mahalaç Kilisesi:

Karadağın en yüksek noktası olan (2283 m.)
Mahalaç tepesinde kesme taştan latin haçı planlı bir kilise, kilisenin
kuzeyinde serbest haç planlı bir mezar şapeli, kilisenin batısında
manastır binası ve aralarında kalan avluda da sarnıçlar bulunmaktadır.
Bu yapılar taş dehlizler ile bir birine bağlanmıştır. Manastır binası
tamamen yıkılmıştır.

Mahalaç
kilisesinin özelliği üç taraftan beşik tonozlarla desteklenen ortadaki
kare mekanin üzerinin bir kule şeklinde yükselmesi ve üstünün kubbe ile
örtülmesidir. 4-6. yüzyıllar arasına tarihlen-dirilmektedir. (Eyice S.,
age, s.64-69)

Mahalaç kilisenin doğusunda,  yüzeyi
kiliseye dönük büyük bir taşin üzerinde Hitit Hiyeroglifi ile yazilmiş
bir kitabe bulunmaktadir. Kitabede Hitit Krali Hartapus’un adi
geçmektedir. Ayrica Hititlere ait bir sunak da tespit edilmiştir.

 Başdag Kalesi ve Askeri Tesisleri:

Araştirmacilar
tarafindan Karadagin degişik yerlerinde Binbirkilise Bölgesini koruyan
kale kalintilari tesbit edilmiştir. Bunlardan en önemlisi Karadag’in
Kilbasan yönündeki yükseltisi üzerindeki Başdag Kalesi ve Askeri
tesisleridir. Başdag kuzey- güney yönünde iki tepe ve bunlarin
arasindaki  bir düzlükten ve krater çukurundan oluşmaktadir.

Esas
kale Kılbasan yönüne ve Mahalaç yönüne hakim olan kuzey tepesi
üzerindedir. İri kesme taşlarla inşa edilmiş olan kalenin kuzeyde iki,
doğuda bir burcu bulunmaktadır. Burçlar çokgen ve yuvarlak plandadır.
Kalenin kuzey ve doğu duvarlarına bitişik koğuşlar , iç avluda da büyük
bir sarnıç vardır.

Güney
tepesi üzerinde daha kaba yontulmuş taşlarla inşa edilmiş, düzensiz
planli, tahkim edilmiş bir şato, iki zirvenin arasindaki düzlükte de
ortada avlusu, yanlarda  yedişer koguş olan, kare
planli, büyük bir yapının harabesi bulunmaktadır. İki zirvenin
arasındaki krater çukurunun içinde elips şeklinde büyük bir havuz
bulunmaktadır. Havuz kesme taşlarla çevrilmiştir. (Eyice S., age,
s.76-78)

 Başdag yapilari genellikle Bizans Devrinden  daha önceki  devirlere tarihlendirilmektedir.

 Binbirkilisede
bu yapıların dışında; Kızıldağ (Madenşehir Kızıldağı) zirvesinde küçük
bir şapel ve küçük bir manastır yapısının kalıntıları, Çet Dağında  aşırı
tahrip olmuş bir kilise ile bazı harabeler bulunmaktadır. Çet dağı
kilisesi dört payeli, kapalı yunan haçı planındadır ve Binbirkilise
yapılarında tek örnektir. Dağın zirvesinde de serbest latin haçı planlı
ve yuvarlak apsisli küçük bir şapel kalintisi yer almaktadır.

MANAZAN MAĞARALARI

Manazan
Mağaraları Yeşildere (İbrala) Taşkale (Kızıllar) Kasabaları arasında
uzanan Yeşildere Vadisinin doğusunda, Karaman - Yeşildere Taşkale
yolunun kenarındadır. Karaman’a uzaklığı 40 km.
dir. Mağaralar içerisinde kil oranı yüksek kireçtaşi arazide, yüksek
bir kaya kütlesine tamamen insan eli ile oyulmuş beş katli toplu
meskenler halindedir.

İlk
iki kat doğu batı yönünde hücre şeklinde birçok odacıktan oluşmaktadır.
Doğudan ve batıdan vadiyi kontrol edebilecek stratejik konuma sahiptir.
Ortada bulunan yüksek kaya kütlesine oyulan diğer katlar yörede
sırasıyla; Kum Kale, At Meydanı ve Ölüler Meydanı olarak
adlandırılmıştır.

Mağaraların
ön cephesi doğal olaylar sonucu tahrip olduğundan günümüzde belirgin
bir girişi yoktur. 1. katta oyuntular şeklinde bir çok mezar odalari
vardir. Bu katta dogudan batiya dogruya siralanan odalardan bazilarinin
şapel oldugu tespit edilmiştir. Bunlarin içerisinde bazi geometrik
şekillerin ve freskolarin izleri bulunmaktadır.Şapellerin en büyüğü
doğu bölümde yer almaktadır. Üstü beşik tonozlu olup yamaçta yer alan
güney cephe doğal olaylar sonucu yıkılmıştır.

Giriş
katinin dogusunda niş içerisinde bir Arcosolium (mezar odası)
bulunmaktadır. İçinde sıva üzerine yazılmış kitabenin bir bölümü tahrip
olmuştur. Okunabilen kısmında şu yazılıdır: “Ionnes şimdilik fani
alemden ayrılışı ile iş bu lahiti kemiklerinin erimesi ve vücudunun
toprakla bir olması için, ellerini ve ayaklarını bağlı tutarak ve
gözlerini de aralık bırakarak, şöyle ki sonunu görmemek için”

Giriş kisminin yakininda sagda bir oyugun içinde ezilmiş kireç taşi, saman,  kil,
yumurta aki, kaynamiş bal ve bezir karişimindan siva üzerine ortada
tahtta oturan Hz. Isa ve yanlarda Aziz figürleri bulunan bir duvar
resmi yapilmiştir. Bu resim aşiri tahrip oldugundan ancak çok dikkatli
incelendigi zaman görülebilmektedir.

Hemen hemen mağaraların ortasına rastlayan yüksek kaya kütlesinin ortasından 70 - 80 cm. yüksekliğinde,  50 - 60 cm.
genişliğinde bir koridordan 3. katta çıkılan ilk bacaya ulaşılmaktadır.
Katlar arasında iniş çıkışı sağlayan bu bacalar 1 x l m. ölçülerinde 8 -10 m.
yüksekliğindedir. Üst katlara iniş çıkışı sağlamak için kenarlara
karşilikli el ve ayak tutunma yerleri yapilmiştir. Bu düzenlenenin kisa
boylular için ayri yapilmiş olmasi dikkat çekicidir.

3.
kat yörede Kum Kale olarak adlandırılmaktadır. Dikdörtgen planda
oyulmuş olan 3. kat galerisinin uzun olan dogu kenarinda 6, bati
kenarinda 4 adet hücre odalar bulunmaktadir. Bati kenarinda yer alan en
son odadan bir koridor ve baca ile bir üst kata çikilmaktadir.
Galerinin sonunda bir sarnıç bulunmaktadır.

Kum Kaleden bir baca ile yörede At Meydanı olarak adlandırılan yaklaşık 10 X 50 m.
ölçülerindeki büyük galeriye ulaşılmaktadır. Dikdörtgen plandaki 4. kat
galerisinin güney kısa kenarı dışarıya bakmakta ve buradaki
pencerelerden ışık almaktadır. Galerinin doğu uzun kenarında 15, batı
kenarında 14 hücre oda bulunmaktadır. Bu katta odalar birbirinden
bağımsız iki kat halinde yapılmışlardır. Odalardan bazılarının
tabanlarında mezar oyuntuları bulunmaktadır. Galerinin sonunda bir
sarnıç vardır.

Ölüler
meydanı adı verilen 5. ve son kata 4. kat galerisinin kuzey köşesinden
diğerlerine göre daha dar ve daha yüksek bir koridordan ulaşılmaktadır.
Ayrıca 4. katla 5. kat arasında diğer yer altı şehirlerinde de görülen
girişi kapatmaya yarayan bir düzenleme vardir. Galeri plani diger
katlara göre daha düzensizdir. Koridorun güney bölümünde pencere ve iki
kolon bulunmaktadir Söylentilere göre daha yakın zamana kadar burada
100- 150 ceset düzenli bir şekilde sıralanmış halde bulunuyormuş. Ancak
çeşitli nedenlerle tahrip olmuşlar. Buradan ele geçen ve kafasi hariç
vücudunun diğer bölümleri tamam olan genç bir bayan cesedi Karaman
Müzesinde sergilenmektedir.

Mağaraların ne zaman oyulduğunu kesin olarak ortaya koyacak veriler olmamakla birlikte  buradan
ele geçen küçük buluntulardan mağaraların Bizans Devrinde 6. - 7.
yüzyıllarda oyulduğu ve yerleşildiği anlaşılmaktadır. Mağaralar bu
devirde hem güvenlik açısından hem de killi kireç taşının ısı ve nemi
sabit tutması özelliği nedeniyle oyulmuş ve kullanılmış olmalıdır.

BARATA

Karaman
yakınlarında olduğu bilinen ancak kesin yeri yakın zamana kadar tespit
edilemeyen Bizans Devri yerleşkelerinden Barata’nın Karadağ
yakınlarında Kızıldağ’da olduğu Dr. David H. French tarafından tespit
edilmiş ve yayınlanmıştır. (French D. H., Epiyraphica Anatolica, 1996)

Kızıldağ
aynı zamanda Geç Hitit Döneminin önemli bir merkezidir. Dağ üzerinde
oval planlı bir kale kalıntısı, Hitilere ait bazı kutsal alanlar ve
hiyeroglif kitabeler ile dağın güney yamaçlarında yüzeyi düz büyük bir
kaya bloğunun üzerinde Hitit Kralı Hartapus’un kazıma röliyefi
bulunmaktadır.

Kral Hartapus uzun elbise giymiş, tahtinda saga oturur  vaziyette, Hotamiş Gölüne hakim bir şekilde tasvir edilmiştir.

DEREKÖY FİSANDON KİLİSESİ  (CAMİSİ)

Karaman’ın 7 km güneyinde Dereköy  (Fisandon)
köyü içerisinde bir kaya kitlesinin üzerinde yapılmıştır. Yapım tarihi
kesin olarak bilinmemekle birlikte 9. - l0. yüzyıllar içinde yapılmış
olduğu sanılmaktadır. Kilise İstanbul Bizans Mimarisinin Yunan haçı
biçimindeki klasik planına sahip olmakla birlikte, üst yapısının
İstanbul Mimarisinden tamamen değişik bir uygulama ile yapıldığı
görülür. Haçın kolları üzeri beşik, aralarda kalan köşe hücreleri ise  çapraz
tonozlarla örtülmüştür. Yalnız kesme taş kullanılmakla beraber
ortasında bir kubbe bulunan yapının dış yüzeyleri bazıları kör ,
bazılarının içlerinde pencereler açılmış dizi halindeki kemerlerle
hareketlendirilmiştir. Beşik tonozlu nartheksi yokolmuştur.

16. yüzyılda Karaman Beylerbeyi Sinan Paşa tarafından kuzey bölümüne bir giriş kısmı ve   minare eklenerek camiye dönüştürülmüştür. Halen cami olarak kullanılmaktadır.

İBRALA (YEŞİLDERE) KİLİSESİ (CAMİSİ)

Eski adı İbrala olan Yeşildere Kasabası Karaman’ın 37 km.
doğusundadır. Kasabanın ortasında yer alan kilise 1649’da Hacı Ali Ağa
tarafından camiye çevrilmiş, duvarları yükseltilerek üstü çatı ile
kapatılmıştır. Yapının asıl örtüsü bu çatının altında kalmıştır.

Üç
sahınlı yapının dış cephesi çok sadedir. Özensiz kesme taşlarla
yapılmıştır. Apsisin ortasındaki ve sağ duvardaki ikiz pencereler
içeriyi aydınlatır. Dışarıdan görünmeyen kubbe dört büyük payeye
oturur. Yan sahınlar uzunlamasına tonoz ile örtülüdür. Kilise
dikdörtgen planlı, masif bir kitle halindedir.

ÇEŞMELI KILISE